ศาสนาผี ความเชื่อที่ถูกลืมเลือน

คนไทยเมื่อได้ยินคำว่า “ผี” ก็มักจะนึกไปถึงพวกผีเปรต ผีกระสือ ผีแม่นาค หรือผีปีศาจ อะไรทำนองนั้น ซึ่งก็เลยทำให้เวลาพูดว่า “ศาสนาผี” ก็เลยนึกว่าเป็นเรื่องของการไปนับถือผีเปรต ผีกระสือ หรือผีแม่นาค หรือศาสนาบูชาปีศาจ หรือศาสนาบูชาซาตาน ซึ่งไม่ใช่เลย แต่ “ผี” ของ “ศาสนาผี” ที่ว่านี้ก็คือวิญญาณของธรรมชาติ วิญญาณของบรรพบุรุษ หรือวิญญาณของวัตถุที่เชื่อว่าศักดิ์สิทธิ์นั่นเอง

ศาสนาผี ความเชื่อดั้งเดิมของคนอุษาคเนย์
ความเชื่อเรื่อง “ผี” ไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าเริ่มมีมาตั้งแต่เมื่อไร แต่ในบริบทของสังคมแบบชนเผ่านั้นเชื่อว่า มันมีคู่กับสังคมมาอย่างช้านานแล้ว และได้กลายเป็นวัฒนธรรมร่วม ระหว่างความเชื่อกับความสัมพันธ์ของการดำรงชีวิต เสมือนว่าเป็นส่วนหนึ่งของกันและกัน โดยเฉพาะความเชื่อของคนในสมัยโบราณยุคชนเผ่าที่ต้องดำรงชีวิตอยู่ ภายใต้ระบบอำนาจทางธรรมชาติ หรืออำนาจที่เหนือธรรมชาติ ดังนั้นความเชื่อเรื่องเหล่านี้จึงกลายเป็นสัญลักษณ์เชิงอำนาจ ที่เกี่ยวข้องกับบริบทและความสัมพันธ์ทางสังคมที่สร้างสมและสืบทอดมา จนเป็น “วัฒนธรรมแห่งความเชื่อ” นั้นเอง บรรยายโดย THE BACKGROUND – ความเป็นมา-
สุจิตต์ วงษ์เทศ ศาสนาผีกับการเมือง
21 ก.พ. 2558 – สุจิตต์ วงษ์เทศ บรรยายหัวข้อ ศาสนาผีกับการเมือง มีการบรรเลงปีพาทย์โดย วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล การบรรยายนี้ เป็นส่วนหนึ่งของงานบรรยายสาธารณะ “ศาสนากับการเมือง ชาตินี้เราคงแยกกันไม่ได้” จัดโดย สภาหน้าโดม เมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2558 ห้องศศ.107 คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ อ่านต่อ
ศาสนาผีโดย ดร.ศิลป์ชัย เชาว์เจริญรัตน์
นักวิชาการทางศาสนวิทยาล้วนกล่าวตรงกันว่า ศาสนาที่เก่าแก่ที่สุดในโลก คือการนับถือ “วิญญาณ” คนยุคแรกๆ ของโลก ที่จัดว่าเป็นคนยุคก่อนประวัติศาสตร์ (หรือก่อนที่จะมีการใช้ภาษาเขียนและเขียนบันทึก) ล้วนแต่นับถือวิญญาณอะไรบางอย่างกันทั้งนั้น แต่โดยภาษาชาวบ้านหรือภาษาปากของคนไทยมักเรียกวิญญาณเหล่านี้ว่า “ผี” นักวิชาการคนไทยจึงเรียกตามไปด้วยว่า “ศาสนาผี” แต่ผู้เขียนเองขอเรียกในทางวิชาการว่า “ศาสนาวิญญาณ” แต่ก็จะเรียกตามภาษาปากแบบไทยควบคู่ไปด้วยว่า “ศาสนาผี” และผู้เขียนจะใช้สองคำนี้ในความหมายเดียวกัน อ่านต่อ
จากศาสนาผี สู่ศาสนาเทพ โดย ดร.ศิลป์ชัย เชาว์เจริญรัตน์
กล่าวไปแล้วในเรื่อง “ศาสนาผี” และ “พัฒนาการ” ของศาสนาผี ทีนี้ผู้เขียนจะพูดถึงในแง่ที่ว่า ศาสนาผี “วิวัฒนาการ” ตัวเองต่อไปอย่างไรจนกระทั่งกลายเป็น “ศาสนาเทพ” และศาสนาที่มีความเป็นทางการอื่นๆ เดิมนั้นศาสนาผี เป็นศาสนาที่เกิดจากรากฐานของการความกลัวและความไม่มั่นใจต่อการดำเนินชีวิต และพื้นฐานก็คือการนับถือบูชาต่อวิญญาณ (ผี) จากผีฟ้าหรือผีแห่งธรรมชาติ ก็มาสู่ผีบรรพบุรุษ ผีชนเผ่า ผีประจำตัว แล้วก็ผีประจำวัตถุของขลัง รูปแบบก็จะมีลักษณะที่เรียบง่าย อิงก็วัตถุและวัสดุตามธรรมชาติดั้งเดิม ไม่ได้ดัดแปลงมาก เพราะเป็นการบูชาธรรมชาติ อ่านต่อ

ลักษณะของศาสนาผี

ศาสนานี้มีลักษณะเป็นสรรพเทวนิยม และแบบลักษณ์พหุเทวนิยม-วิญญาณนิยม ซึ่งรวมบทบาทหมอผี อันมีพื้นฐานมาจากความความเชื่อความศรัทธาของชนชาติชาวไทที่เชื่อว่ามีผีหรือเทพสิงสถิตย์อยู่ทุกในทุกๆที่

ความเชื่อนี้กลุ่มชาติพันธุ์ลาวประมาณ 30.7% นับถือ และชาวไทกลุ่มอื่นๆที่มีการนับถือทั่วไปตามแต่ละท้องถิ่น กลมกลืนไปกับศาสนาใหม่ที่เผยแพร่เข้ามาในดินแดนแถบประเทศไทย โดยมีประเพณีคล้ายคลึงกันระหว่างคนอีสานคนไทยและกลุ่มชาติพันธุ์ไทในประเทศหลายประเทศในทางปฏิบัติ แต่ทั้งนี้การนับถือศาสนาผีหาได้ปรากฏเฉพาะชาวไทไม่

ชาวขมุและมอญ-เขมรอื่นๆ ตลอดจนกลุ่มชาติพันธุ์ม้ง-เมี่ยน ทิเบต-พม่า และกลุ่มชาติพันธุ์อื่นของลาวก็มีการนับถือผีในลักษณะใกล้เคียงกัน

ผี เป็นเทพารักษ์สิ่งปลูกสร้างหรือพื้นที่ของสถานที่ สิ่งหรือปรากฏการณ์ธรรมชาติ ผียังเป็นวิญญาณบรรพบุรุษและวิญญาณอื่นที่ปกปักษ์ผู้คน และยังมีวิญญาณมุ่งร้าย เทพารักษ์สถานที่ เช่น ผีวัด และหลักเมือง มีการเฉลิมฉลองด้วยการชุมนุมของชุมชนและการถวายอาหาร การแปลงเทพเจ้าฮินดูรวมอยู่ในรายการเทพเจ้าด้วย เทพเจ้ามิใช่ฮินดูพื้นเมืองเรียก ผีแถน ผีแถนพบทั่วไป บางตนเชื่อมโยงกับธาตุสากล คือ สวรรค์ ดิน ไฟและน้ำ

ความเชื่อวิญญาณสามสิบสองตนที่เรียก ขวัญ

ชาวไทยังเชื่อวิญญาณสามสิบสองตนที่เรียก ขวัญ ซึ่งปกปักษ์ร่างกาย และมีการประกอบพิธีกรรมบายศรี ระหว่างโอกาสสำคัญหรือเวลาที่มีความวิตกกังวลเพื่อผูกมัดวิญญาณกับร่างกาย และเชื่อว่าหากวิญญาณเหล่านี้ไม่อยู่กับตัวจะนำพาความเจ็บป่วยหรืออันตรายมา พิธีกรรมบายศรีเรียกขวัญทั้งสามสิบสองกลับมาเพื่อให้สุขภาพ ความมั่งคั่งและความเป็นอยู่ดีของผู้เข้ารับพิธี มีการผูกสายฝ้ายรอบเอวของผู้เข้าร่วมพิธีเพื่อรักษาวิญญาณให้อยู่กับที่ มักมีการดำเนินพิธีกรรมเพื่อต้อนรับแขก ก่อนและหลังการเดินทางยาว และเป็นพิธีกรรมรักษาหรือหลังฟื้นตัวจากความเจ็บป่วย นอกจากนี้ยังเป็นพิธีกรรมศูนย์กลางในการแต่งงานลาวลุ่ม และพิธีการตั้งชื่อเด็กแรกเกิด

การบูชาผีในชีวิตประจำวัน

ในชีวิตประจำวัน คนส่วนมากเคารพผีที่สถิตอยู่ในเรือนเจ้าที่และเรือนปู่ย่า (ศาลตาปู่) และเชื่อว่าปกป้องบริเวณใกล้เคียงจากอันตราย การถวายดอกไม้ธูปเทียน และมีการขอการคุ้มครองและความช่วยเหลือจากวิญญาณระหว่างการเปลี่ยนแปลงหรือช่วงยากลำบาก เทพเจ้าธรรมชาติมีเทพเจ้าที่สถิตอยู่ในต้นไม้ ภูเขาและป่า วิญญาณชั่วร้าย (ผีเผต) มีขวัญของคนชั่วในชาติก่อนหรือตายโหง เช่น ผีปอบ และผีดิบเทพเจ้าที่สัมพันธ์กับบางงสถานที่เช่น ครัวเรือน แม่น้ำหรือป่ามิได้ดีหรือชั่วในตัวเอง และบางครั้งของถวายจะรับประกันการช่วยหลือเกื้อกูลในกิจการของมนุษย์

ข้อมูลจากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี


ความคิดเห็น เกี่ยวกับ ศาสนาผี ความเชื่อที่ถูกลืมเลือน

การขุดค้นที่บ้านเชียง จะเห็นได้ว่าการทำศพในยุคก่อนมีอารยธรรมอินเดียเข้ามา จะมีการเอาศพมาใส่ในภาชนะรูปทรงคล้ายน้ำเต้าซึ่งตรงกับความเชื่อในเอเชียอาคเนว่าพวกตนได้เกิดมาจากน้ำเต้าซึ่งมีตำนานของมันอยู่ลองไปศึกษาดู และภาชนะนั้นเองจะมีการเขียนหรือแกะลวดลายเป็นเส้นวนคล้ายจอมขวัญบนหัวของคนเรา ซึ่งเป็นความเชื่อว่าขวัญของคนตายจะขึ้นไปอยู่กับแถนหรือผีสูงสุดบนฟ้าซึ่งต่อมาพัฒนามาเป็นโกฎใส่กะดูกหรือโกฎใส่ศพพระเจ้าแผ่นดินในปัจจุบัน และไม่ต้องแปลกใจทำไมเราตบหัวคนอินเดียเบาๆแล้วเขาไม่โกรธแต่คนไทยดันโกรธ เพราะคนไทยถือเรื่องขวัญมาก่อนและขวัญที่สำคันที่สุดคือบนหัว ซึ่งคนไทยสมัยนี้บางคนยังไม่รู้ที่มาที่ไปของวัฒนธรรมตัวเองด้วยซ้ำ ขออภัยหากพิมผิดพอดีรีบและจำตัวสะกดไม่ค่อยได้เพราะเป็นคำที่ไม่ค่อยได้ใช้ในชีวิตจิง

ศาสนาผีมีอยู่ทั่วโลก ในยุโรปก่อนที่จะนับถือศาสนาคริสท์ ก็นับถือผีมาก่อน ต่อมารับศาสนาคริสท์ก็ค่อยจางไป ทุกวันนี้ฝรั่งเองก็ยังเชื่อเรื่องผีอยู่ ดูจากหนังฮอลลี่วู้ดสร้างหนังผีออกมาตลอด

คำว่า ผี เป็นคำไทเดิม หมายถึง เทวดา นั้นแหล่ะ
แต่พอรับความเชื่อฮินดูเข้ามา ก็ยกย่องเทวดาให้สูง กดผีให้ต่ำลง

ความเชื่อเรื่องผีของคนเรา มันมีมาคู่มนุษย์ทุกยุคทุกสมัย ไม่ว่าศาสนาใดๆก็ยังมีคนเชื่อเรื่องภูตผีเช่นเดิม เพียงแต่ว่าจะเชื่อแบบใหน เชื่อแล้วจะต้องงมงายเซ่นไหว้บูชากันหรือไม่ก็เท่านั้น หรือเชื่อแล้วทำบุญอุทิศกุศลไปให้อย่างหลังนี้พระพุทธเจ้าทรงสรรเสริญ อย่างแรกสอนอย่าให้พากันงมงาย

ผมว่าการปราบนาคของพระพุทธเจ้าไม่ใช้การปราบศาสนาผีของศาสนาพุทธ แต่ผมมองว่ามันเป็นการแต่งเรื่องข่มศาสนาพราหมณ์มากกว่า เหมือนกับการแต่งมหากาฬของอินเดียที่มีการแต่งเรื่องข่ม ตัวอย่าง เช่น การแต่งเรื่องข่มกันของผู้นับถือ พระนารายณ์ กับ ผู้นับถือ ศิวะ และผู้ที่นับถือผีก็เป็นแค่ชนเผ่าต่างๆ ที่อยู่บริเวณภาคอีสานและภาคเหนือและลาว และชนเผ่าเหล่านี้ก็ไม่มีอำนาจมากพอที่จะต่อรองกับพวกอาณาจักรใหญ่ๆได้เลยและที่สำคัญศาสนาผีไม่มีนาค
บางเผ่าพึ่งย้ายเข้ามาสมัย ร. 3 ร. 5 เอง คุณควรจะมองอีกมุม มุมที่ไม่ใช้ทั้งของคุณหรือของดังเดิม แต่มองทั้งหลายๆมุมที่แตกต่าง จากมุมมองของลูกหลานคนที่นับถือผีและชนเผ่าในภาคอีสาน


สารคดีที่คล้ายกันแนะนำ

ประวัติ พระศรีอริยเมตไตรย (พระศรีอารีย์) คือใคร
พระศรีอริยเมตไตร หรือพระศรีอาริย์ เป็นพระโพธิสัตว์ผู้จะได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าพระองค์ที่ ๕  และองค์สุดท้ายแห่งภัทรกัปนี้ มีความเชื่อกันว่า เมื่อสิ้นสุดศาสนาของพระพุทธเจ้าองค์ปัจจุบันไป  โลกจะล่วงเข้าสู่ยุคแห่งความเสื่อมถอย อายุขัยของมนุษย์ลดลงจนเหลือ ๑๐ ปี ก็เข้าสู่ยุคมิคสัญญี ผู้สลดใจกับความชั่วก็หันมารวมกลุ่มกันทำความดี จากนั้นอายุขัยเพิ่มขึ้นถึง 1 ...
“พระเจ้าไม่มีอยู่จริง” ความเห็นต่างเพื่อหาความจริง
"พระเจ้าไม่มีอยู่จริง" ความเห็นต่างเพื่อหาความจริง บทความต่อไปนี้ไม่ได้มีเจตนาลบหลู่หรือหมิ่นศาสนาใด แต่บทความต่อไปนี้เป็นบทความที่น่าสนใจ บางท่านอาจจะอึดอัด เพราะความเห็นที่แตกต่าง แต่ขอให้รับฟังและพิจารณาอย่างมีสติ ซึ่งนี้คือหนึ่ง หลักแท้แห่งปรัชญาโดยสามารถทำการเข้าใจอยู่ร่วมกับคนทีัคิดต่างจากเราได้ หวังว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่สนใจ ผู้ที่แสวงหาความหมายของชีวิตในยุคหลังนวสมัยได้บ้าง ได้่มากก็น้อย "ทำไมพระเจ้าไม่มีอยู่จริง" "พระเจ้าไม่มีอยู่จริง" ความเห็นต่างเพื่อหาความจริง วีดีโอในเพลย์ลิสต์อาจถูกลบ เลือกคลิปถัดไป* "พระเจ้าไม่มีอยู่จริง" ความเห็นต่างเพื่อหาความจริง ...
Copy link
Powered by Social Snap